AMLR en AMLA: wat staat financiële professionals nu al te doen?

De AMLR is er. Het raamwerk staat. Maar wie de details uitzoekt, stuit al snel op een terugkerend probleem: de invulling van hoe je aan de wet moet voldoen, volgt pas later via zogeheten technische standaarden (RTS en ITS). Dat laat veel organisaties in een lastig parket achter – klaar om te starten, maar wachtend op de uitvoeringsdetails.

Anja Tjeenk Willink (Unitmanager Compliance, Risk & Legal bij Talent&Pro) ging hierover in gesprek met Mitchell Verstraate (Deloitte), AML-expert met ruime ervaring in de financiële sector. Wat weten we al? En wat kun je nu al doen, zonder te wachten tot alles op papier staat?

In de wachtkamer van de RTS

“Iedereen staat in de startblokken, maar veel is nog niet volledig uitgekristalliseerd”

Dat is in één zin de situatie die Mitchell schetst. De AMLR werd juni 2024 geïntroduceerd en het raamwerk is bekend. Maar op specifieke punten – hoe voer je customer due diligence uit, hoe identificeer je en verifieer je klanten, hoe doe je enhanced due diligence – staat in de wet dat de verdere invulling via een Regulatory Technical Standard (RTS) komt. Deze RTS is er nog niet in finale vorm. De consultatieversies zijn er wel, maar kunnen nog afwijken van de uiteindelijke RTS. Ook is het nog wachten op de guidelines, waarvan er nog veel ontbreken.

Gevolg: organisaties hebben programmastructuren opgericht, gap-analyses gemaakt, maar kunnen nog niet volledig op implementatie overschakelen. Dat verandert naar verwachting in Q3 en Q4 van dit jaar, als de meeste level 2-verplichtingen verder concreet worden.

“In Q3 en Q4 krijgen die level 2-verplichtingen een finale draft vanuit AMLA. Ik denk dat dat ook echt het moment is dat banken volledig het gaspedaal gaan indrukken.” – Mitchell Verstraate

Drie veranderingen

De belangrijkste RTS die eraan komt? De RTS on performing customer due diligence, met details over: purpose and nature, enhanced due diligence, identificatie en verificatie. Ook het standaardformat voor FIU-rapportage wordt dit jaar verwacht: een Europees uniform format dat nu per organisatie nog sterk verschilt.

Wat verandert er concreet voor KYC en data?

Drie praktische veranderingen die al duidelijk zijn:

1. Nieuwe datapunten in klantonderzoek

De AMLR introduceert nieuwe verplichte velden: geboorteland en eventuele meerdere nationaliteiten. Klinkt eenvoudig, maar voor bestaande klantpopulaties, zeker in een Nederlandse context waar dit soort uitvragen snel als gevoelig wordt ervaren, vraagt dit om een doordachte aanpak. “Dan denkt zo’n klant ook van: waarom moet je dat weten?”, aldus Mitchell.

2. Van ‘ongebruikelijk’ naar ‘verdacht’

Nederland is een uitzondering in Europa: we melden ongebruikelijke transacties, de meeste landen melden verdachte. De AMLR brengt harmonisatie, en dat heeft impact. Sommige instellingen verwachten een semantische aanpassing; andere voorzien een fundamentele hertraining van personeel en een andere manier van risicodenken.

3. Het klantonderzoek wordt op sommige punten anders:
Onder andere:

• Een bredere PEP-definitie
• Specifiekere regels over EDD (Enhanced Due Diligence)
• UBO threshold naar 25% of meer (i.p.v. meer dan 25%)

AMLA als nieuwe toezichthouder: ook uw organisatie in beeld

Naast de regelgeving zelf krijgt AMLA als Europese toezichthouder steeds meer tanden. Veertig instellingen in Europa komen onder direct toezicht; de rest valt indirect onder de invloed van AMLA via nationale toezichthouders als DNB en AFM.

Wat dat concreet betekent: AMLA werkt met een scoremethodologie van zo’n 100 à 200 datapunten waarmee het risicoprofiel en de beheersing van instellingen worden beoordeeld. Denk aan vragen als: hoeveel PEP’s heeft u in portefeuille, wanneer is uw beleid voor het laatst bijgewerkt, hoe complex zijn uw klantenstructuren? Datakwaliteit en aantoonbare controls worden daarmee niet alleen een compliance-vraagstuk, maar ook een supervisory readiness-vraagstuk.

Welke stappen kun je nu al zetten?

Je hoeft niet op elke RTS te wachten. Drie stappen die nu al waarde opleveren:

• Maak datalandschap AMLR-ready. Breng in kaart welke velden er zijn, welke definities worden gehanteerd en waar gaps zitten, zodat alles straks snel aansluit op Europese formats.
• Standaardiseer dossieropbouw en vastlegging. Eenduidige documentatie helpen bij toekomstig toezicht én maakt periodieke reviews efficiënter.
• Gebruik bestaande reviewcycli als hefboom. Nieuwe datapunten en checks hoeven niet allemaal tegelijk uitgevraagd te worden. Door ze mee te liften op risicogestuurd periodiek review – hoog risico binnen een jaar, laag risico maximaal vijf jaar – blijft u compliant zonder de operatie te overbelasten.

Niet wachten op de RTS, wel alvast bewegen

Organisaties die nu al hun datakwaliteit, dossiers en processen op orde brengen, hebben straks een streepje voor. Zodra AMLA in Q3 en Q4 de level 2-verplichtingen verder concretiseert, ligt het tempo bij wie al beweegt.

Wil je weten wat dit voor jouw organisatie betekent, en hoe je nu al grip krijgt op je datakwaliteit en klantonderzoek richting AMLR? We denken graag met je mee over een aanpak die past bij jouw klantportefeuille en organisatie.