AMLA dwingt ons tot volwassen compliance, en dat is hard nodig

AMLA wordt gezien als de volgende grote stap in Europese witwasbestrijding. Maar in de praktijk betekent het vooral dat compliance volwassen moet worden. Minder ruimte voor interpretatie, meer focus op data en aantoonbare effectiviteit. In dit artikel deelt Anja Tjeenk Willink (unitmanager Compliance, Risk en Legal) haar visie op wat AMLA verandert, waar organisaties nu al op moeten voorsorteren en waarom afwachten geen optie meer is.

Wat is AMLA precies?

“De komst van de Europese Anti-Money Laundering Authority (AMLA) markeert een nieuw tijdperk voor witwasbestrijding in Europa. Tot nu toe had elk land zijn eigen interpretatie van de Wwft, wat leidde tot verschillen in toezicht, beleid en datakwaliteit. Met AMLA krijgen we voor het eerst één Europese toezichthouder, gevestigd in Frankfurt, die direct toezicht houdt op instellingen met grensoverschrijdende activiteiten.

Binnen het vakgebied zie ik hoe groot die verandering is. Het betekent één norm, minder ruimte voor interpretatie en vooral een veel datagedrevener vorm van toezicht. Dat is spannend, maar eerlijk gezegd ook precies wat de sector nodig heeft.”

Waarom is die Europese uniformiteit eigenlijk goed nieuws?

“Omdat integriteit niet bij landsgrenzen stopt, zie je dagelijks hoe complexe klantstructuren zich uitstrekken over verschillende jurisdicties. Het wordt lastig om één samenhangend risicobeeld te vormen. Met AMLA komt daar verandering in. We gaan werken met één set definities voor risico, klantonderzoek en meldingsprocessen. Dat zorgt niet alleen voor duidelijkheid richting instellingen, maar ook voor meer consistentie in toezicht. De lat komt hoger te liggen, maar ook eerlijker.”

Wat betekent dat concreet voor Nederlandse instellingen?

“Voor sommige instellingen, vooral die met een hoog risicoprofiel of grensoverschrijdende klanten, kan AMLA direct toezicht gaan houden. Dat betekent gezamenlijke inspecties, informatieverzoeken en mogelijk boetes tot tien procent van de jaaromzet. Voor de rest van de sector blijft DNB het eerste aanspreekpunt, maar dan wel onder Europees toezicht. Ik zeg altijd tegen klanten dat AMLA niet kijkt naar beleidsdocumenten, maar naar data. De vraag wordt niet wat er in het beleid staat, maar of je kunt aantonen dat het beleid werkt.”

Waar moeten organisaties nu al op voorsorteren?

“De prioriteiten zijn helder. De eerste is datakwaliteit. Zorg dat de CDD-, transactie- en risicodata kloppen, volledig zijn en herleidbaar. Zonder betrouwbare data kun je AMLA niet overtuigen van de effectiviteit van je aanpak. De tweede is governance. Compliance is geen tweede-lijnsfunctie meer. De board moet aantoonbaar betrokken zijn bij AML/CFT-risico’s. Documenteer besluiten, leg KPI’s vast en zorg dat verantwoordelijkheden helder zijn.

De derde is samenwerking. Witwasbestrijding begint bij de business. Train relatiemanagers, integreer CDD in de onboarding en maak compliance onderdeel van commerciële doelstellingen. Compliance moet niet naast de business staan, maar erin.”

Wat zie jij als de grootste valkuil in deze transitie?

“De grootste valkuil is afwachten tot alles duidelijk is. Natuurlijk worden veel details over het AMLA-toezicht nog uitgewerkt, maar de richting is helder: datagedreven, uniform en Europees. Wie nu al werkt aan datakwaliteit, governance en samenwerking, bouwt een voorsprong op. Wie wacht, loopt straks achter de feiten aan en moet inhalen onder druk. Dat is zelden effectief.”

Hoe verandert de rol van de Compliance-professional zelf?

“Die verandert fundamenteel. Waar we vroeger vooral controleerden, worden we nu adviseur, verbinder en datadenker. De nieuwe generatie Compliance-professionals heeft gevoel voor risico én voor data-analyse. In mijn werk begeleid ik veel professionals die die omslag maken, van uitvoerend naar strategisch. AMLA versnelt dat proces. Wie meebeweegt, groeit in invloed. Wie blijft hangen in het afvinken van regels, raakt langzaam irrelevant.”

Is AMLA dan vooral een bedreiging of een kans?

“Het is een kans. AMLA brengt meer toezicht en strengere eisen met zich mee, maar als je het goed inricht, levert het ook iets waardevols op: vertrouwen. Vertrouwen van klanten, toezichthouders en medewerkers. Compliance kan zo uitgroeien tot een strategisch fundament onder de organisatie. Niet omdat het moet, maar omdat het waarde toevoegt.”

Wat is jouw belangrijkste boodschap aan compliance-afdelingen nu?

“Wacht niet af. Voer een grondige gap-analyse uit, toets je datakwaliteit en bespreek in de boardroom wat AMLA voor jullie governance betekent. Gebruik deze periode niet om te reageren, maar om te bouwen. De Europese standaard komt eraan, en de instellingen die nu investeren in professionaliteit, transparantie en samenwerking zijn straks niet alleen compliant, maar ook toekomstbestendig.”