Het pensioenstelsel van de toekomst

Sven Klijnhout is via Talent&Pro werkzaam bij PGGM als pensioenmedewerker. Vanuit zijn expertise en interesse heeft hij zich vorig jaar aangesloten bij het PensioenLab, een initiatief van CNV Jongeren, FNV Jong en VCP Young Professionals. Het PensioenLab biedt jonge mensen de kans om in contact te komen met pensioenfondsen, werkgevers en elkaar. Om te praten, mee te denken, ideeën te toetsen en nieuwe invalshoeken te laten zien. Samen met de Werkgroep Toekomststelsel heeft Sven nagedacht over het ideale pensioenstelsel van de toekomst.

Een nieuw stelsel moet een crisis voorkomen

Ondanks dat het Nederlandse pensioenstelsel jarenlang als ’s werelds beste werd gezien, staat het nu flink onder druk. Een steeds lager aantal premiebetalers draait op voor een steeds groter wordende groep AOW’ers. De levensverwachting van deze groep stijgt bovendien nog steeds, mede door ontwikkelingen op medisch vlak. Rond 2040 wordt de druk op ons pensioenstelsel zo groot – onze grootste generatie gaat dan met pensioen – dat zelfs een kleine bijstelling van de levensverwachting al een groot financieringsprobleem oplevert. Een nieuwe pensioencrisis zal het gevolg zijn als we niet ingrijpen. Sven: “Volgens de huidige prognoses zouden de babyboomers in 2040 niet meer leven. Maar omdat de prognoses achterlopen op medische vooruitgang, lijkt dit niet realistisch. Het is daarom hard nodig dat we met een alternatief komen.”

Zonder spelregels nadenken over een nieuw stelsel

Foto PensioenLab_close-up Sven

Binnen het PensioenLab was Sven aangesloten bij de Werkgroep Toekomststelsel, die de opdracht kreeg een nieuw pensioenstelsel te bedenken. De samenstelling van de groep was gemêleerd. Sven: “In de werkgroep zaten onder andere consultants, vakbondsleden en vermogensbeheerders. Maar ook een projectleider van ProRail, een rechtsfilosofe en een zzp’er. De diversiteit van de leden was erg waardevol. Iedereen nam weer een ander uitgangspunt mee naar tafel.”

De werkgroep stortte zich op de vraag hoe een toekomstbestendig pensioenstelsel eruit moet zien, zonder daarbij door spelregels gebonden te zijn. Sven: “Zo’n beetje elk denkbaar stelsel is ter sprake gekomen, inclusief stelsels waarbij de groep zelf, en alle andere pensioendeskundigen, zonder baan zouden komen te zitten.”

Adequaatheid, duurzaamheid en integriteit

Om tot een gefundeerd advies te komen, heeft de werkgroep eerst het huidige stelsel onder de loep genomen. Mercer, een internationaal consultingbureau, rankt de pensioenstelsels van landen op drie hoofdpunten: adequaatheid, duurzaamheid en integriteit. Lange tijd voerde Nederland de wereldranglijst van beste pensioenstelsels aan, maar het is nu gezakt naar de derde plek. Sven: “Nederland scoort wereldwijd nog altijd het hoogste op integriteit. De pensioenen van de deelnemers in ons pensioenstelsel worden goed beschermd door wet- en regelgeving en toezichthouders. In Australië heeft een deelnemer weer meer flexibiliteit in de uitkering van zijn pensioen. Dit wordt door Mercer gewaardeerd met een hoge score op adequaatheid. Op duurzaamheid scoort Denemarken hoger. Zij kennen vrijwel alleen beschikbare premieregelingen. Er zijn daar nooit gegarandeerde pensioenen toegezegd. De laatste jaren is vooral de inflexibiliteit van ons systeem naar voren gekomen. Vandaar de daling op de wereldwijde ranglijst.”

De uitkomst: een combinatie van oud en nieuw

Na alle sessies kwam de Werkgroep Toekomststelsel tot een stelsel dat de goede elementen uit het huidige stelsel behoudt, aangevuld met slimme maatregelen om het toekomstbestendig te maken. Het nieuwe stelsel bestaat uit drie onderdelen (zie afbeelding): een basis AOW (het rode vlak), een aanvullende AOW (het groene vlak) en een tweede pijler pensioen (het blauwe vlak).

Pensioenstelsel toekomst Sven zet de belangrijkste uitkomsten op een rij:

  • We gaan nu extra sparen voor de AOW, om deze ook tussen 2040 en 2050 uit te kunnen betalen. Doen we dat niet, dan zou de generatie die nu 45 is moeten doorwerken tot ongeveer het 80e
  • De eigendomsrechten in de tweede pijler worden helder gedefinieerd. Iedereen heeft recht op een gedefinieerd deel van de pensioenpot. Dit is een percentage, geen bedrag in geld.
  • In de tweede pijler delen we de sterftewinsten binnen een generatie. Dit doen we door in de uitkeringsfase de pensioengelden geleidelijk aan af te scheiden van de grote pot en deze minder risicovol te beleggen. Elk jaar worden de aanspraken opnieuw actuarieel vastgesteld aan de hand van de meest recente sterftecijfers. Het stelsel zal door deze variabele annuïteit duurzamer worden.

Niet de heilige graal

De werkgroep denkt met het stelsel niet de heilige graal in handen te hebben. “Maar we maken wel duidelijk wat jongeren belangrijke elementen vinden voor een goed pensioen”, zegt Sven. “We verwachten op deze manier een bijdrage te leveren aan de brede maatschappelijke discussie over de toekomst van het pensioenstelsel die momenteel gaande is.” Meer weten over PensioenLab? Ga naar www.pensioenlab.nl.

Pas jij bij ons bedrijf? Doe de matchtest!
Pas jij bij ons bedrijf?
Doe de matchtest!